سرویس خبری ایران من: در حالی که تنشهای منطقهای بر سر برنامه هستهای ایران همچنان ادامه دارد، تحولات جدیدی در عرصه دیپلماسی بینالمللی شکل میگیرد. روسیه با ارائه پیشنویس قطعنامهای برای تمدید مکانیسم نظارتی، تلاش میکند تا مانع از تشدید بحران شود، در حالی که کشورهای اروپایی با فعال کردن مکانیسم ماشه تهدید به بازگشت تحریمها میکنند.
ابتکار روسیه برای تمدید قطعنامه ۲۲۳۱
روسیه پیشنویس قطعنامهای را برای تمدید قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل متحد ـ که اعتبار آن در ماه اکتبر به پایان میرسد ـ ارائه کرده است. منابع آگاه در منطقه به وبسایت «امواج مدیا» گفتهاند این اقدام، در صورت تأیید، با هدف جلوگیری از رویارویی قریبالوقوع میان ایران و دولتهای غربی طراحی شده است. این تحرک در شرایطی صورت گرفته که ولادیمیر پوتین، رئیسجمهوری روسیه، اخیراً با مسعود پزشکیان، رئیسجمهوری ایران، گفتوگو کرده است.
تهدید اروپاییها و مکانیسم ماشه
به گفته منابعی که خواستهاند نامشان فاش نشود، چین نیز قرار است بهعنوان همحامی به این ابتکار روسیه بپیوندد. همزمان، بریتانیا، فرانسه و آلمان که بهطور مشترک با عنوان «سه کشور اروپایی» یا E3 شناخته میشوند، به ایران تا ۳۱ اوت فرصت دادهاند همکاری کامل با آژانس بینالمللی انرژی اتمی (IAEA) را از سر بگیرد و دوباره وارد مذاکرات با ایالات متحده شود؛ در غیر این صورت، تهران با بازگشت تحریمهای سازمان ملل بر اساس سازوکار «مکانیسم ماشه» در توافق هستهای سال ۲۰۱۵ روبهرو خواهد شد.
گزارشها حاکی است سه کشور اروپایی قصد دارند با فعال کردن مکانیسم ماشه در همین ماه، مانع هرگونه کارشکنی احتمالی روسیه شوند، زیرا از ماه سپتامبر مسکو ریاست دورهای شورای امنیت را در دست خواهد گرفت. در نشستهای اخیر ایران و سه کشور اروپایی به میزبانی ترکیه، گفته میشود اروپاییها برای پرهیز از تنش مستقیم پیشنهاد کردهاند که به جای رویارویی، با تمدید ششماهه اختیار خود برای فعال کردن مکانیسم ماشه موافقت کنند؛ مشروط بر آنکه ایران امتیازهایی ارائه دهد.
موضع ایران و تأثیر حملات نظامی
یک منبع امنیتی منطقهای که نخواست نامش فاش شود، توضیح داد انتظارهای اروپاییها از ایران، افزون بر همکاری کامل با آژانس و آغاز دوباره گفتوگو با آمریکا، شامل ارائه توضیح درباره ذخایر اورانیوم با غنای ۶۰ درصد نیز هست. او افزود ایران این خواستهها را رد کرده و اعلام کرده است: «تمام مواد هستهای پس از بمباران تأسیسات فردو، اصفهان و نطنز توسط آمریکا در ماه ژوئن زیر آوار مدفون شدهاند.» به گفته همین منبع، ایران تأکید کرده هیچ اطلاعی درباره «ایمنی یا عدم ایمنی این مواد» ندارد و «پیش از دریافت تضمین در برابر حملات بیشتر، هیچ برنامهای برای بازیابی آنها وجود نخواهد داشت.»
یادآوری میشود که ایران در آستانه دور ششم مذاکرات با دولت دونالد ترامپ هدف حمله اسرائیل قرار گرفت و آمریکا نیز پس از آن با بمباران سه مرکز اصلی هستهای ایران به این حمله پیوست. از آن زمان، جمهوری اسلامی اعلام کرده بدون تضمین پایان حملات نظامی حاضر به بازگشت به میز مذاکره با واشنگتن نخواهد بود.
چشمانداز آینده و موضعگیری طرفها
در حالی که تهران در پذیرش خواستههای سه کشور اروپایی تردید نشان داده است ـ اقدامی که بهگفته منابع احتمالاً برای حفظ اهرم فشار در گفتوگوهای آینده با ایالات متحده و جلوگیری از ارائه غیرمستقیم ارزیابی خسارات و اطلاعات مربوط به ذخایر اورانیوم به تیم ترامپ صورت میگیرد ـ در عین حال نسبت به تمدید مکانیسم ماشه در صورت طرح در شورای امنیت ابراز آمادگی مشروط کرده است؛ اقدامی که دستکم در سطح گفتمانی پای روسیه و چین را نیز به معادله میکشاند.
یک منبع سیاسی بلندپایه در ایران، در پاسخ به پرسشی درباره اینکه آیا دولت پزشکیان از چنین ابتکاری حمایت خواهد کرد یا خیر، بدون تأیید یا تکذیب اقدام روسیه برای تمدید مکانیسم ماشه گفت: «این موضوع به شورای امنیت سازمان ملل بستگی دارد.»
