سرویس خبری ایران من: در بحبوحه تنشهای فزاینده پیرامون برنامه هستهای ایران، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی ادعاهایی را مطرح کرده است که به پیچیدگی اوضاع میافزاید. این گزارش به بررسی اظهارات اخیر رافائل گروسی، واکنش ایران به این ادعاها، پیامدهای حملات ژوئن به تأسیسات هستهای ایران و مواضع طرفهای بینالمللی در قبال این تحولات میپردازد.
ادعاهای گروسی و واکنش ایران
به گزارش ایران من، رئیس آژانس بینالمللی انرژی اتمی مدعی شد که آژانس هیچ دادهای از ایران در مورد اورانیوم غنیشده دریافت نکرده است.
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی در مصاحبهای با ریانووستی ادعا کرد که آژانس هیچ دادهای از ایران در مورد ذخایر اورانیوم غنیشده یا میزان خسارت به تأسیسات هستهای پس از حملات ژوئن دریافت نکرده است.
او در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه آیا آژانس بینالمللی انرژی اتمی گزارشی از ایران در مورد وضعیت ذخایر اورانیوم غنیشده یا میزان خسارت به تأسیسات هستهای در نتیجه حملات ژوئن آمریکا دریافت کرده است، گفت: «نه، ما دریافت نکردهایم.»
حملات ژوئن و پاسخ تهران
اظهارات رافائل گروسی علیه برنامه هستهای ایران که پیشتر هم موجب تحریک حملات متجاوزانه رژیم اسرائیل و ایالات متحده در شامگاه ۱۳ ژوئن شده بود، در شرایطی مطرح میشود که ایران شفافیت را سرلوحه برنامههای خود قرار داده و در وضعیتی هدف حملات قرار گرفت که در میانه رایزنیهای غیرمستقیم با واشنگتن با میانجیگری عمان بود، اما کاخ سفید به دیپلماسی خیانت کرد.
بمبارانهای هوایی و حملات گروههای خرابکار تحت امر اسرائیل ها و آمریکاییها، تأسیسات هستهای، فرماندهان نظامی، فیزیکدانان هستهای برجسته و پایگاههای هوایی ایران را هدف قرار داد و جان غیرنظامیان ایرانی بسیاری را گرفت. پس از آنکه ایالات متحده هم در شب ۲۲ ژوئن رسما به کمپین متجاوزانه تلآویو پیوست و اقدام به بمباران تاسیسات هستهای ایران کرد، تهران در شب ۲۳ ژوئن حملات موشکی به پایگاه هوایی العدید آمریکا در قطر انجام داد و صلح را به طرف متخاصم تحمیل کرد.
قطعنامه آژانس و فسخ توافق قاهره
در ۲۰ نوامبر، شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی قطعنامهای را تصویب کرد که با نادیده گرفتن همکاریهای تهران، از ایران میخواست فوراً وضعیت ذخایر اورانیوم غنیشده و تأسیسات هستهای برچیده شده خود را به آژانس گزارش دهد. رضا نجفی، نماینده دائم ایران در سازمانهای بینالمللی در وین، اظهار داشت که تهران قطعنامه جدید آژانس بینالمللی انرژی اتمی را غیرسازنده و سیاسی میداند.
در ۲۰ نوامبر، ایران رسماً به آژانس بینالمللی انرژی اتمی اطلاع داد که توافق قاهره با آژانس را که در ماه سپتامبر منعقد شده بود، فسخ میکند. توافق قاهره بین ایران و آژانس بینالمللی انرژی اتمی در ماه سپتامبر در مصر امضا شد و خطوط کلی همکاری ایران با این سازمان بینالمللی را با در نظر گرفتن حملات به تأسیسات هستهای ایران مشخص کرد. این تصمیم با از سرگیری قطعنامههای شورای امنیت سازمان ملل در مورد تحریمها علیه ایران اتخاذ شد. در عین حال، تهران آمادگی خود را برای بررسی پیشنهادات برای یک توافق جدید با آژانس بینالمللی انرژی اتمی اعلام کرد. قالب همکاری با آژانس توسط شورای عالی امنیت ملی ایران تعیین خواهد شد.
بازرسیها و مواضع بینالمللی
با وجود ادعاهای گروسی، کارکنان آژانس بینالمللی انرژی اتمی در پاییز از رآکتور تحقیقاتی تهران که برای توسعه پزشکی هستهای استفاده میشود و همچنین نیروگاه هستهای بوشهر که با مشارکت روسیه در حال ساخت است، بازدید کردند که آخرین بازدید آنها در اوایل نوامبر بود. با این حال، نمایندگان آژانس بینالمللی انرژی اتمی از سایتهای دیگر، یعنی نطنز، اصفهان و فردو، که در جریان جنگ متجاوزانه ژوئن از سوی آمریکا و اسرائیل بمباران شدند، بازدید نکردند و محمد اسلامی، معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان انرژی اتمی درباره اظهارات اخیر رافائل گروسی مبنی بر آغاز بازرسیها از ایران گفت: «اینکه تحت فشار اسرائیل، سه کشور اروپایی و آمریکا بر ما فشار وارد میکنند، تاثیری بر ما ندارد؛ بلکه این آژانس است که باید پاسخگو باشد و به دنیا نیز پاسخ بدهد.»
در همین حال، سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، روز دوشنبه در مصاحبهای با خبرگزاری صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران گفت که روسیه و ایران در مورد چگونگی و شرایط از سرگیری روابط این جمهوری با آژانس بینالمللی انرژی اتمی و کشورهای غربی گفتوگو کردهاند، اما تصمیم نهایی با تهران است.
در مجموع، وضعیت برنامه هستهای ایران و تعامل آن با آژانس بینالمللی انرژی اتمی در هالهای از ابهام و تنش قرار دارد. ادعاهای گروسی مبنی بر عدم دریافت دادهها، در تضاد با مواضع شفاف ایران و بازدیدهای اخیر آژانس از برخی سایتها است. در حالی که ایران تحت فشارهای بینالمللی قرار دارد، بر حق حاکمیت خود تأکید کرده و مسیر دیپلماتیک را با شروط خود دنبال میکند. نقش میانجیگری کشورهایی مانند روسیه میتواند در کاهش این تنشها و یافتن راه حلهای پایدار، حیاتی باشد.
