سرویس خبری ایران من: حجتالاسلام والمسلمین محمد موحدی آزاد، دادستان کل کشور، در سخنانی مهم به تحلیل ابعاد حقوقی و اجتماعی فشارهای اقتصادی و تحریمهای یکجانبه پرداخت. وی با اشاره به چالشهای ناشی از این تحریمها بر زندگی مردم، به بررسی مرز میان اعتراضات مشروع و سوءاستفاده از آن پرداخت و بر مسئولیتهای داخلی و راهکارهای حقوقی در مقابله با این پدیدهها تاکید کرد.
۱. تحریمهای اقتصادی: مجازات جمعی و نقض حقوق بشر
به گزارش ایران من، حجتالاسلام والمسلمین محمد موحدی آزاد در جمع تعدادی از متخصصین حقوق بینالملل اظهار کرد: آنچه امروز در قالب فشارهای اقتصادی بر برخی جوامع، از جمله کشور ما، شاهد آن هستیم، صرفاً یک اختلاف سیاسی یا دیپلماتیک نیست؛ بلکه با پدیدهای مواجهایم که از حیث حقوقی، واجد آثار جدی بر حق بر زندگی شرافتمندانه، حق بر سلامت، حق بر توسعه و امنیت اقتصادی مردم است.
دادستان کل کشور گفت: اینکه تحریمهای اقتصادی یکجانبه و فراسرزمینی، بهویژه زمانی که مستقیماً دسترسی مردم به کالاهای اساسی، دارو، خدمات مالی و منابع حیاتی را محدود میکند، بهسختی قابل تفکیک از مفهوم مجازات جمعی است؛ مفهومی که در حقوق بینالملل بشردوستانه و حقوق بشر، صراحتاً مردود شناخته شده است.
موحدی افزود: اصولی نظیر منع مداخله، احترام به حق تعیین سرنوشت ملتها و تعهد دولتها به همکاری برای تحقق حقوق اقتصادی و اجتماعی، در اسناد الزامآوری همچون میثاق بینالمللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی مورد تأکید قرار گرفتهاند. از این منظر، تحریمهایی که بهطور مستقیم مردم عادی را هدف قرار میدهد، نهتنها فاقد مشروعیت اخلاقی، بلکه واجد چالش جدی حقوقی است.
۲. اعتراضات مشروع، سوءاستفاده و مسئولیتهای داخلی
وی تاکید کرد: در چنین شرایطی، طبیعی است که فشارهای اقتصادی میتواند به شکلگیری اعتراضات و مطالبات اجتماعی منجر شود. از منظر دستگاه قضایی، اعتراضات معیشتی مسالمتآمیز بخشی از واقعیتهای اجتماعی و قابل درک بوده و باید از مسیر قانونی خود مورد توجه و پاسخ قرار گیرد.
دادستان کل کشور ادامه داد: اما آنچه همزمان نمیتوان نسبت به آن بیتفاوت بود، سوءاستفاده ساختار یافته از این مطالبات مشروع است؛ سوءاستفادهای که بعضاً با بهرهگیری از شبکههای رسانهای هدایتشده، روایتسازیهای تحریفشده و استفاده ابزاری از افراد فریبخورده یا عناصر مخل نظم عمومی دنبال میشود.
موحدی اضافه کرد: در تجربههای مکرر چهار تا پنج دهه گذشته، این الگو بارها آزموده شده و هر بار نیز با هوشیاری جامعه و ناکامی طراحان آن همراه بوده است. ملتها، بهویژه در جوامع دارای حافظه تاریخی فعال، بهخوبی میان مطالبهگری واقعی و پروژهسازی سیاسی تمایز قائل میشوند.
وی تصریح کرد: از منظر حقوق داخلی نیز، دستگاه قضایی موظف است میان حق اعتراض قانونی و اقدامات مجرمانه با پوشش اعتراض مرز روشن و قابل دفاع حقوقی ترسیم کند. بر همین اساس، هرگونه تلاش برای تبدیل اعتراضات اقتصادی به ابزار ناامنی، تخریب اموال عمومی یا اجرای سناریوهای طراحیشده بیرونی، ناگزیر با واکنش قانونی، متناسب و قاطع مواجه خواهد شد؛ واکنشی که نه از سر تقابل با مردم، بلکه در چارچوب حفاظت از حقوق عمومی و نظم اجتماعی صورت میگیرد.
دادستان کل کشور با تاکید بر اینکه مسئولیت تنها متوجه بازیگران بیرونی نیست؛ گفت: از دیدگاه حقوق عمومی و کیفری، ترک فعل، اهمال یا سوءمدیریت داخلی که منجر به تشدید فشار بر مردم شود، خود واجد مسئولیت حقوقی و قضایی است و انتظار میرود مدیران و مسئولان ذیربط، با حساسیت و هوشیاری کامل، از همه ظرفیتهای قانونی و اجرایی برای تأمین نیازهای اساسی مردم و جلوگیری از افزایش بیضابطه قیمتها استفاده کنند.
۳. راهکارهای حقوقی و گفتمان بینالمللی
وی تصریح کرد: تحریمهای اقتصادی گسترده، چالش جدی برای نظام حقوق بشر بینالمللی ایجاد کردهاند که مقابله با آثار آن، تنها سیاسی نیست، بلکه نیازمند بازخوانی و کنش فعال حقوقی است.
موحدی بیان کرد: در سطح داخلی، بهترین پاسخ، تلفیق حمایت از مطالبات مشروع مردم با حراست از امنیت و نظم حقوقی جامعه است.
وی گفت: باید با بهرهگیری از ظرفیت علمی اساتید حقوق بینالملل، بتوانیم این مباحث را از سطح واکنشهای موردی، به سطح گفتمان حقوقی مؤثر در عرصه بینالمللی تبدیل کنیم.
در مجموع، سخنان دادستان کل کشور بر اهمیت رویکردی چندوجهی در مواجهه با چالشهای اقتصادی تاکید دارد؛ رویکردی که همزمان بر ابعاد حقوقی تحریمها در سطح بینالملل، تفکیک اعتراضات مردمی از اقدامات مخرب و لزوم پاسخگویی و مسئولیتپذیری مدیران داخلی تمرکز دارد تا ضمن حفظ حقوق مردم، امنیت و نظم جامعه نیز تامین شود.
