سرویس خبری ایران من: تنشهای بینالمللی پیرامون برنامه هستهای ایران وارد مرحله جدیدی شده است. کشورهای اروپایی پس از شکست مذاکرات اخیر، تصمیم به فعالسازی مکانیسم بازگرداندن تحریمهای سازمان ملل گرفتهاند. این تحولات در حالی رخ میدهد که ایران اورانیوم خود را تا سطح ۶۰ درصد غنیسازی کرده و هشدارهای جدی درباره واکنش شدید در صورت اجرای تحریمها داده است.
فعالسازی مکانیسم ماشه توسط کشورهای اروپایی
دو دیپلمات اروپایی اعلام کردند بریتانیا، فرانسه و آلمان روز پنجشنبه در شورای امنیت سازمان ملل متحد روند بازگرداندن تحریمهای این سازمان علیه ایران را آغاز میکنند.
این سه کشور اروپایی که به «ای۳» (E3) مشهورند، روز سهشنبه نشستی با مقامهای ایرانی برگزار کردند تا پیش از آنکه در اواسط اکتبر اختیار حقوقی خود برای احیای تحریمهای لغوشده ذیل توافق هستهای ۲۰۱۵ را از دست بدهند، بار دیگر مسیر دیپلماسی درباره برنامه هستهای تهران را فعال کنند.
به گفته منابع دیپلماتیک، این گفتوگوها به تعهدات ملموس و کافی از سوی ایران منجر نشد و در نتیجه ای۳ تصمیم گرفتند سازوکار موسوم به «مکانیسم ماشه» را فعال کنند؛ مکانیزمی که بر اساس اتهام نقض توافق ۲۰۱۵، تحریمهای سازمان ملل را علیه ایران بازمیگرداند. این توافق با هدف جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای منعقد شده بود.
واکنش ایران و تهدید قطع همکاری
وزرای خارجه سه کشور اروپایی روز چهارشنبه تصمیم خود را به مارکو روبیو، وزیر خارجه ایالات متحده، اطلاع دادند و قرار است روز پنجشنبه نامه رسمی مربوط را به شورای امنیت سازمان ملل ارائه کنند.
کشورهای اروپایی امیدوارند این اقدام تهران را تحت فشار قرار دهد تا ظرف ۳۰ روز تعهدات مشخصی درباره برنامه هستهای خود ارائه کند و در نتیجه آنها بتوانند اجرای تصمیم عملی را به تعویق بیندازند.
ایران پیشتر هشدار داده بود در صورت بازگرداندن تحریمها «واکنش شدید» نشان خواهد داد. فضای مذاکرات میان ای۳ و ایران نیز بهشدت پرتنش گزارش شده است، چرا که تهران از حملات آمریکا و اسرائیل به تأسیسات هستهای خود در ماه ژوئن خشمگین است.
کاظم غریبآبادی، معاون وزیر خارجه ایران، چهارشنبه شب در گفتوگو با تلویزیون دولتی هشدار داد: «اگر مکانیسم ماشه فعال شود، تعامل با آژانس بینالمللی انرژی اتمی بهطور کامل تحتتأثیر قرار گرفته و متوقف خواهد شد.» او افزود: «به ای۳ گفتهایم اگر چنین اتفاقی بیفتد، اروپا عملاً خود را از عرصه دیپلماسی و گفتوگو با ایران کنار خواهد کشید و ما صرفاً در چارچوب شورای امنیت سازمان ملل وارد بحث خواهیم شد.»
وضعیت کنونی برنامه هستهای ایران
طبق روند تعیینشده در سازمان ملل، بازگشت تحریمها ۳۰ روز زمان میبرد و حوزههای مالی، بانکی، انرژیهای هیدروکربنی و دفاعی ایران را در بر خواهد گرفت.
سه کشور اروپایی پیشنهاد داده بودند که اگر ایران بازرسیهای کامل سازمان ملل را از سر گیرد ـ بازرسیهایی که هدف آن بررسی ذخایر بزرگ اورانیوم غنیشده تهران پس از حملات ژوئن است ـ و همچنین وارد گفتوگو با ایالات متحده شود، اجرای مکانیسم ماشه تا شش ماه به تعویق بیفتد تا امکان آغاز مذاکرات جدی فراهم شود.
گزارش آژانس انرژی اتمی و نگرانیهای بینالمللی
بر پایه گزارش آژانس بینالمللی انرژی اتمی، ایران اورانیوم را تا سطح ۶۰ درصد خلوص شکافتپذیر غنیسازی کرده است؛ سطحی که فاصله کمی با حدود ۹۰ درصد مورد نیاز برای تولید سلاح هستهای دارد. آژانس همچنین اعلام کرده پیش از حملات اسرائیل در ۱۳ ژوئن، ایران به اندازه کافی مواد غنیشده ۶۰ درصدی در اختیار داشت که اگر فرآوری بیشتری روی آن انجام میشد، میتوانست برای تولید شش سلاح هستهای کفایت کند.
با این حال، آژانس توضیح داده است که ساخت واقعی یک سلاح هستهای زمان بیشتری میطلبد. این نهاد بینالمللی تأکید کرده هرچند نمیتواند تضمین دهد برنامه هستهای ایران کاملاً صلحآمیز است، اما نشانهای معتبر از وجود یک پروژه هماهنگ برای تولید سلاح مشاهده نکرده است.
کشورهای غربی میگویند پیشرفتهای اخیر در برنامه هستهای ایران فراتر از نیازهای غیرنظامی است. در مقابل، تهران همواره تأکید کرده که به دنبال ساخت سلاح هستهای نیست.
