سرویس خبری ایران من: در تحولات اخیر مربوط به برجام، سه کشور اروپایی انگلیس، فرانسه و آلمان اقدام به فعالسازی مکانیسم اسنپبک کردهاند که میتواند منجر به بازگشت تحریمهای بینالمللی علیه ایران شود. این تصمیم در شرایطی اتخاذ شده که تنشها میان ایران و غرب در حال تشدید است.
موضع انگلیس و فعالسازی مکانیسم اسنپبک
به گزارش ایران من، دیوید لمی عصر دوشنبه (به وقت محلی) طی سخنانی در پارلمان انگلیس گفت: «۲۸ اوت (۶ شهریور)، انگلیس به همراه فرانسه و آلمان سازوکار اسنپبک را ذیل قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت فعال کردند. این بدان معناست که اگر ظرف ۳۰ روز توافقی جدید حاصل نشود، تمامی تحریمهایی که تحت برجام لغو شده بودند، دوباره به اجرا درخواهند آمد.»
وی مدعی شد: «این تصمیمی نبود که سبک بشماریم. ما طی سالها با شرکای بینالمللی کار کردهایم تا مانع دستیابی ایران به سلاح هستهای شویم.»
ادعاهای انگلیس علیه ایران
وزیر خارجه انگلیس با چشمپوشی از بدعهدی طرفهای غربی در اجرای تعهدات برجامی مدعی شد: «ایران بارها این توافق را تضعیف کرده و اکنون ذخایر اورانیوم غنیشدهاش ۴۰ برابر سقف تعیینشده در برجام است. با وجود این تشدید آشکار، ما طی سالها مذاکره تمام تلاش خود را کردهایم تا ایران را به پایبندی بازگردانیم. این تلاشها در ماههای اخیر هم ادامه داشت و من از وزیر خارجه ایران خواستم که تنشزدایی کند و دیپلماسی را برگزیند.»
وی با بیان این ادعا که ایران مسیر دیپلماسی را انتخاب نکرده است، مدعی شد: «ما چارهای جز اقدام نداشتیم و اجازه نمیدهیم اسنپبک بدون توافقی پایدار و جامع منقضی شود.»
لمی در عین حال تأکید کرد که فعال شدن اسنپبک به معنای پایان دیپلماسی نیست و لندن به همراه شرکای خود به تلاش برای موفقیت مسیر دیپلماسی ادامه میدهد.
واکنش ایران و متحدانش
به گزارش ایرنا، سه کشور اروپایی انگلیس، فرانسه و آلمان که طی سالهای گذشته به تعهدات خود در چارچوب برجام عمل نکردهاند،پنجشنبه گذشته «ابلاغیه» فعالسازی مکانیسم پس گشت (اسنپ بک) را به شورای امنیت ارسال کردند. آنها در این ابلاغیه ضمن اعلام فعالشدن روند بازگشت تحریمها، مدعی شدند که آماده گفت وگو برای دستیابی به توافقی جدید با ایران طی ۳۰ روز آینده هستند.
سید عباس عراقچی وزیر امور خارجه ایران طی نامهای به شورای امنیت و دبیر کل سازمان ملل پیرامون برداشت ناصواب تروئیکا از سازوکار حلوفصل اختلافات مندرج در برجام و موضوعات مرتبط با قطعنامه ۲۲۳۱ گفت: از تمامی اعضای شورای امنیت میخواهیم تا دست رد به دغلکاریهای سیاسی ناروا زده و نسبت به صیانت از یکپارچگی حقوق بینالملل و مرجعیت شورای امنیت اهتمام ورزند. مسیر پیش رو در احترام متقابل نه در اجبار.
همچنین وزرای خارجه ایران، چین و روسیه دوشنبه با ارسال نامه مشترکی به دبیرکل سازمان ملل متحد و رییس شورای امنیت، با رد تلاش سه کشور اروپایی جهت احیای قطعنامههای لغوشده شورای امنیت علیه کشورمان، تصریح کردند اعلان ارسالی سه کشور اروپایی به شورای امنیت بر خلاف رویههای مندرج در برجام و قطعنامه ۲۲۳۱ و فاقد مبنای حقوقی لازم است و باید باطل و بلااثر در نظر گرفته شود.
زمینههای تاریخی و ساختاری برجام
بر اساس توافق هستهای ایران موسوم به برجام و قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل، موعد پایان برخی بندهای کلیدی توافق (روز انتقالی) در اکتبر ۲۰۲۵ (آبان ۱۴۰۴) فرا میرسد. سه کشور اروپایی که در اجرای تعهدات اقتصادی خود در چارچوب برجام ناکام بودهاند، اکنون مدعی هستند که همچنان «بدون ابهام» حق بازگرداندن تحریمها را دارند و ایران از سال ۲۰۱۹ تعهداتش را نقض کرده است. این در حالی است که اقدامات ایران در کاهش تعهدات هستهای پس از خروج آمریکا از توافق و ناتوانی اروپا در جبران خسارتها، تدریجی، تحت نظارت آژانس و برگشتپذیر اعلام شده بود.
سازوکار اسنپبک در شرایط بیاعتمادی میان ایران و گروه ۱+۵ طراحی شد تا در صورت عدم اجرای تعهدات، تحریمهای رفعشده بازگردند. اما برجام بر دو پایه متوازن، یعنی تعهدات هستهای ایران و رفع تحریمها استوار بود و خروج آمریکا در سال ۲۰۱۸ همراه با بازگشت تحریمها و سیاست فشار حداکثری، بهعلاوه ناتوانی اروپا در عمل به وعدههای اقتصادی، سالهاست که این توازن را برهم زده است.
