سرویس خبری ایران من: ایالات متحده و اسرائیل در آستانه توافقی حساس برای پایان جنگ غزه قرار گرفتهاند؛ توافقی که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، تلاش دارد پس از دیدار با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، علنی شود. این روند میتواند مسیر آینده روابط واشنگتن و تلآویو و نیز موازنه قدرت در خاورمیانه را دگرگون کند.
مقامهای کاخ سفید اعلام کردهاند ایالات متحده و اسرائیل در آستانه رسیدن به توافق بر سر طرح دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، برای پایان جنگ غزه قرار دارند؛ طرحی که ترامپ امیدوار است روز دوشنبه و پس از دیدار با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، علنی شود.
اهمیت دیدار
این نشست میتواند نتانیاهو را مقابل یک انتخاب تعیینکننده قرار دهد: یا طرح ترامپ را بپذیرد یا با خطر شکاف آشکار با رئیسجمهوری مواجه شود که برای نخستینبار از زمان بازگشت به قدرت، نشانههایی از فاصلهگرفتن از او بر سر مسئله غزه نشان میدهد.
ترامپ روز یکشنبه در گفتوگو با پایگاه آکسیوس تأکید کرد که طرح غزه در «مرحله نهایی» است و نتانیاهو نیز همراهی کرده، اما مواضع علنی نخستوزیر اسرائیل همچنان دوپهلوست. با این حال، مقامهای اسرائیلی گفتهاند شکافها میان دو طرف در جریان نشستی طولانی با حضور نتانیاهو، استیو ویتکاف فرستاده کاخ سفید و جرد کوشنر داماد ترامپ در روز یکشنبه بهطور چشمگیری کاهش یافته است. به گفته این مقامها، احتمال دارد روز دوشنبه ترامپ و نتانیاهو بهطور مشترک توافق را اعلام کنند، هرچند تأیید حماس همچنان ضروری است.
برنامه دوشنبه
قرار است دیدار روز دوشنبه در کاخ سفید شامل یک ناهار کاری و کنفرانس مطبوعاتی باشد.
یکی از مشاوران ترامپ گفت: «اگر نتانیاهو توافق را نپذیرد، در کاخ سفید اینگونه تلقی خواهد شد که او مسئول ادامه جنگ است، به حماس فرصت میدهد و هیچ اقدامی برای فلسطینیهایی که با بحران انسانی روبهرو هستند انجام نمیدهد. مردم همچنان از گرسنگی رنج خواهند برد. امیدواریم به توافق برسیم.» او اضافه کرد: «اعراب تقریباً صددرصد موافقت کردهاند. حالا منتظریم رئیسجمهور هنر خود را روی نتانیاهو به کار گیرد.»
نقطه اصطکاک
ترامپ تاکنون هرگز علناً نتانیاهو را بابت طولانیشدن جنگ با حماس یا ناکامی در آزادسازی گروگانها مقصر ندانسته بود. اما اینبار برخی مشاوران معتقدند در صورت مخالفت نتانیاهو، ممکن است ترامپ علیه او موضع بگیرد. همزمان، حمایت از اسرائیل و جنگ غزه حتی در کاخ سفید و میان حامیان جریان «اول آمریکا» به پایینترین سطح رسیده است. یک مقام آگاه از مذاکرات صلح گفت: «همه – و منظورم واقعاً همه است – از دست بیبی خسته شدهاند.»
به گفته برخی مشاوران، روند صلح غزه آزمونی برای اعتبار جهانی ترامپ است و یکی از آنها تصریح کرد: «هر آنچه ترامپ میخواهد در خاورمیانه به دست آورد، تا زمانی که نتواند نتانیاهو را به پایان جنگ متقاعد کند، تضعیف خواهد شد.»
مذاکرات پشتپرده
ویتکاف و کوشنر روز یکشنبه در نیویورک چندین ساعت با نتانیاهو گفتوگو کردند تا درباره طرح ۲۱ بندی صلح ترامپ اختلافات باقیمانده را برطرف کنند. یک مشاور ترامپ گفت: «هر دو تقریباً صبرشان تمام شده است. استیو بیشتر با اسرائیل درگیر بود و جرد با کشورهای عربی، اما هر دو از رفتار اسرائیل به تنگ آمدهاند.»
زمینه شکلگیری طرح
بهطور متناقض، آخرین ابتکار صلح از حمله ناموفق اسرائیل برای ترور رهبران حماس در قطر شکل گرفت؛ حملهای موشکی که با انتقادهای گسترده مواجه شد. یک مشاور ترامپ توضیح داد: «وقتی بیبی موشکها را به قطر فرستاد، عملاً اعراب خلیجفارس را متحد کرد. آنها یکصدا شدند و اثر تجمعی داشت. این بار برای نخستینبار جهان عرب یکپارچه شد. ویتکاف و [وزیر خارجه مارکو] روبیو گفتند: این همان لحظه است، و حالا همین اتفاق افتاده.»
افزایش نارضایتیها
در ماههای گذشته، خشم و سردرگمی نسبت به نتانیاهو در حلقه نزدیک به ترامپ، چه در کاخ سفید و چه بیرون از آن، رو به افزایش بوده است. برخی مشاوران به ترامپ هشدار دادهاند نتانیاهو او را «بازی میدهد». عدهای دیگر معتقدند تصمیمهای بیثباتکننده او – از جمله حمله به قطر – بیش از هر چیز برای بقا در قدرت بوده است. یک مقام ارشد کاخ سفید گفت: «او آشکارا نگران محاکمهاش است و احتمالاً به همین دلیل اینقدر تهاجمی رفتار میکند.» این مقام افزود: «به هر کشوری در نقشه حمله میکند و بمب میریزد.»
به باور مقامهای آمریکایی و اسرائیلی، نتانیاهو اکنون ناچار است میان خواست ترامپ برای پایان جنگ و فشار شرکای ائتلافی تندرو که تاکنون بارها از آنها حمایت کرده، یکی را انتخاب کند.
ورود به سیاست داخلی آمریکا
یکی از عوامل دیگر نارضایتی ترامپ از نتانیاهو، دخالت او در سیاست داخلی آمریکاست. روز جمعه در حاشیه نشست سازمان ملل، نتانیاهو با شماری از چهرههای پرنفوذ شبکههای اجتماعی آمریکا – عمدتاً حامیان محافظهکار ترامپ – دیدار کرد و از آنها خواست در فضای مجازی برای اسرائیل «بجنگند». او تأکید کرد: «باید با سلاحهایی بجنگیم که به میدان نبرد تعلق دارد و مهمترینشان در شبکههای اجتماعی است» و بهطور ویژه از ایکس و تیکتاک نام برد.
در همان جلسه، او به آنچه «راست بیدار یا راست رایش» خواند، حمله کرد و آنها را «دیوانه و روانی» نامید. نتانیاهو بهطور خاص با تاکر کارلسون که روزبهروز انتقادهایش از اسرائیل افزایش یافته، وارد جدال شده است. کارلسون در برنامه آخر هفته خود مدعی شد نتانیاهو «به اطرافیان میگوید: من دونالد ترامپ را کنترل میکنم.» نتانیاهو روز یکشنبه در گفتوگو با شبکه فاکسنیوز این ادعا را رد کرد.
ابهام در رفتار نتانیاهو
مشاوران ترامپ در مصاحبه با آکسیوس طی ماه جاری، از «شیفتگی عجیب» نتانیاهو به فضای سیاسی آنلاین آمریکا ابراز شگفتی کردهاند. یک مقام کاخ سفید گفت: «نمیدانیم هدف او چیست. بر اسرائیل تمرکز کن. بر غزه تمرکز کن. دست از دخالت در سیاست داخلی آمریکا بردار. درباره تاکر حرف نزن. اینفلوئنسرها را برای تبلیغات به اینجا نیاور. این کار به نفع تو نیست، به نفع اسرائیل هم نیست و قطعاً به نفع ما در رسیدن به توافق صلح هم نخواهد بود.»
