سرویس خبری ایران من: تحولات اخیر در روابط ایران و آژانس بینالمللی انرژی اتمی و واکنش سازمان ملل متحد به توافق دو طرف، در حالی رخ داده که سه کشور اروپایی مکانیزم ماشه را فعال کردهاند. این گزارش به بررسی جزئیات این تحولات و موضع طرفهای مختلف میپردازد.
استقبال سازمان ملل از توافق ایران و آژانس
به گزارش ایران من، استفان دوجاریک سخنگوی سازمان ملل روز جمعه به وقت محلی در جمع خبرنگاران گفت: دبیرکل سازمان ملل از توافق اخیر ایران و آژانس بین المللی انرژی اتمی استقبال می کند.
سخنگوی سازمان ملل در پاسخ به این سوال که ایران و آژانس بینالمللی انرژی هستهای به یک توافق اولیه در زمین نظارتها و دسترسی به تاسیسات هستهای ایران دست یافتند اما سه کشور اروپایی مکانیزم ماشه را فعال کردند و از آنجا که سازمان ملل در این روند نقش داشته است آیا این مکانیزم پیش خواهد رفت یا خیر؟ پاسخ داد: دبیرکل سازمان ملل عضوی از برجام نیست اما پیام او روشن بوده است مبنی بر اینکه طرفها باید از این زمان برای دیپلماسی استفاده کنند.
دوجاریک افزود: دبیرکل سازمان ملل همچنین از توافق اخیر ایران و آژانس استقبال میکند. اما شورای امنیت سازمان ملل در خصوص مکانیزم ماشه تصمیمگیری خواهد کرد.
زمینههای توقف و ازسرگیری همکاریها
همکاریهای ایران و آژانس بین المللی انرژی اتمی در پی حملات اسرائیل و آمریکا علیه تاسیسات هستهای ایران به حالت تعلیق درآمد و مجلس شورای اسلامی تیرماه قانونی را در این زمینه به تصویب رساند که بر اساس آن، دولت موظف است تا زمان تحقق شروط مشخصشده در متن مصوبه، همکاریهای خود با آژانس را متوقف سازد.پس از آن، مذاکراتی میان دو طرف درباره نحوه ازسرگیری همکاریها شکل گرفت که سرانجام ایران و آژانس بینالمللی انرژی اتمی ۱۸ شهریور درباره نحوه تعامل در وضعیت جدید به تفاهم رسیدند.
جزئیات توافق و واکنش مقامات ایرانی
سید عباس عراقچی وزیر امور خارجه کشورمان پس از امضای توافق اعلام کرد: گامهای عملی توافقشده برای اجرای پادمانها به طور کامل با قانون مجلس شورای اسلامی ایران منطبق است؛ به نگرانیهای ایران میپردازد و چارچوبی برای استمرار همکاری فراهم میسازد. آنچه ما انجام دادهایم، در عین حال که حقوق مسلم ما را تضمین میکند، همکاری با آژانس را ذیل یک چارچوب توافقشده حفظ مینماید.
وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران تصریح کرد: این توافق یک سازوکار عملی برای همکاری برقرار میکند که هم شرایط استثنائی امنیتی ایران و هم الزامات فنی آژانس را بازتاب میدهد.
فعالسازی مکانیزم ماشه و واکنشهای بینالمللی
سه کشور اروپایی انگلیس، آلمان و فرانسه ۶ شهریور ماه جاری روند ۳۰ روزه موسوم به «مکانیسم ماشه» را برای بازگرداندن تحریمهای سازمان ملل متحد آغاز کردند که چنانچه ظرف ۱۰ روز پس از اعلان فعال سازی مکانیسم ماشه، هیچ کشوری، پیشنویس چنین قطعنامهای را ارائه ندهد، مسئولیت ارائه آن بر عهده رئیس شورای امنیت است که قطعنامه ای ارائه کند. کرهجنوبی به عنوان رئیس دورهای شورای امنیت سازمان ملل متحد در ماه جاری میلادی (سپتامبر ۲۰۲۵) روز دوشنبه به وقت واشنگتن پیشنویس قطعنامهای را به اعضای این شورا ارائه کرد اما هنوز زمان رایگیری درباره آن مشخص نیست.
سه کشور اروپایی که تاکنون به تعهدات برجامی خود عمل نکرده اند، گفته اند که در طول ۳۰ روز آینده آماده مذاکره با جمهوری اسلامی ایران درباره توافق هستهای هستند که میتواند روند بازگشت تحریمها را متوقف کند.
روسیه نیز به همراه چین، پیش نویس قطعنامه ای را برای از سرگیری مذاکرات تهیه کرده اند. «دیمیری پولیانسکی» سفیر و معاون نمایندگی روسیه در سازمان ملل درباره پیش نویس قطعنامه پیشنهادی روسیه تمدید فنی مفاد قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت درباره ایران و برجام گفت: این پیش نویس مربوط به تمدید قطعنامه ۲۲۳۱ است و در واقع روسیه و چین به عنوان اعضای پاسخگو در برجام میخواهند فضای تنفس بیشتری برای دیپلماسی ایجاد و امکان پیگیری فعالانه برای حل دیپلماتیک این موضوع فراهم کنند.
