ایران با موانع متعددی در مسیر توسعه پایدار روبروست. بحران آب، سیاست‌های اقلیمی ناکارآمد، نابودی تالاب‌ها، مدیریت ناپایدار شهری و الگوهای مصرف غیرمسئولانه، چالش‌های اصلی هستند. راهکار برون‌رفت، اصلاحات ساختاری، سیاست‌گذاری مبتنی بر دانش و مشارکت مردمی است.
ایران با داشتن منابع آبی مشترک با هفت کشور همسایه، از سیاست آبی پایدار و منسجمی برخوردار نیست. چالش‌های آبی از رود هیرمند با افغانستان تا ارس با همسایگان شمال غربی، نیازمند بازتعریف دیپلماسی آب ایران است. تبدیل رویکرد انفعالی به استراتژی مبتنی بر همکاری می‌تواند منابع آب را از نقطه تنش به فرصت همکاری منطقه‌ای تبدیل کند.
مدیریت آب در اسرائیل با وجود پیشرفت‌های فناورانه، با چالش‌های محیط‌زیستی جدی روبروست. آلودگی دریای مدیترانه با شورابه، آسیب به اکوسیستم‌های آبی و محدودیت شدید دسترسی فلسطینیان به منابع آب، نابرابری ساختاری در این حوزه را نشان می‌دهد. دیپلماسی آبی اسرائیل نیز بیشتر ابزاری برای گسترش نفوذ سیاسی است تا خدمت به توسعه پایدار.
ایران و سوریه در بحران‌های آبی و خشکسالی شباهت‌های چشمگیری دارند. هر دو کشور با چالش‌های مشترکی چون کاهش بارندگی، برداشت بی‌رویه از آب‌های زیرزمینی، مهاجرت روستاییان به حاشیه شهرها و تبدیل بحران محیط‌زیستی به تنش‌های اجتماعی مواجهند. برای مقابله با این بحران، حکمرانی یکپارچه و پایدار منابع آب ضروری است.
انرژی زمین‌گرمایی، حرارت موجود در اعماق زمین، منبعی پایدار و پاک است که می‌تواند جایگزین مناسبی برای سوخت‌های فسیلی باشد. این انرژی با مزایایی چون پایان‌ناپذیری و عدم وابستگی به شرایط جوی، کاربردهای متنوعی در تولید برق و گرمایش دارد. ایران با وجود پتانسیل‌های فراوان در مناطقی چون مشکین‌شهر، تفتان و خاش، هنوز به‌طور جدی به این منبع انرژی روی نیاورده است.
ریشه‌های بحران آب در ایران به سیاست‌های دهه‌های گذشته بازمی‌گردد. اصلاحات ارضی، انفجار چاه‌زنی، سدسازی بی‌رویه و سیاست خودکفایی کشاورزی، ایران را به مرحله ورشکستگی آبی رسانده است. راهکارهایی چون آبخیزداری، اصلاح الگوی مصرف و تقویت نهادهای محیط‌زیستی می‌تواند به مدیریت بحران کمک کند.