مقامات ارشد ایران به تهدیدهای اخیر ترامپ درباره برنامه هسته‌ای واکنش نشان دادند. خامنه‌ای سخنان ترامپ را دروغ خواند و آن را فاقد ارزش پاسخگویی دانست. پزشکیان به تناقض در گفتار و عمل آمریکا اشاره کرد و عراقچی ادعای دریافت پیشنهاد رسمی را تکذیب کرد. هر سه مقام بر حفظ حقوق هسته‌ای ایران تأکید کردند.
همزمان با بحران انرژی و قطعی گسترده برق در ایران، سفر ترامپ به کشورهای عربی منطقه و امضای قراردادهای میلیارد دلاری، واکنش‌های متناقضی میان ایرانیان برانگیخته است. شهروندان و حتی برخی مقامات سابق با حسرت به شکاف عمیق میان ایران و همسایگان عرب می‌نگرند، در حالی که دولت این سفر را توطئه‌ای برای ایجاد تفرقه می‌داند.
ایران اعلام کرده با وجود تهدیدهای ترامپ، مذاکرات هسته‌ای را ادامه می‌دهد. پزشکیان تأکید کرده ایران دنبال جنگ نیست اما از حقوق خود عقب نمی‌نشیند. غنی‌سازی اورانیوم گره اصلی اختلاف است. اسلامی بر ماهیت صلح‌آمیز برنامه هسته‌ای و بازرسی‌های گسترده آژانس بین‌المللی انرژی اتمی تأکید کرده است.
ترامپ خواهان توافق با ایران است و از ورود به جنگ پرهیز می‌کند. کشورهای عربی از این رویکرد استقبال می‌کنند، اما حامیان تندرو ترامپ و اسرائیل مخالفند. اختلاف اصلی بر سر غنی‌سازی اورانیوم است. ایران حاضر به توقف غنی‌سازی سطح بالا است، اما کنار گذاشتن کامل آن را نمی‌پذیرد. چالش اصلی، رسیدن به توافقی است که منافع همه طرف‌ها را تأمین کند.
محمد اسلامی، رئیس سازمان انرژی اتمی ایران، نگاه سیاسی به برنامه هسته‌ای ایران را غیرحرفه‌ای خواند. وی تأکید کرد ایران هرگز به دنبال سلاح هسته‌ای نبوده و برنامه‌اش کاملاً صلح‌آمیز است. در سال ۲۰۲۴، آژانس بین‌المللی انرژی اتمی بیش از ۴۵۰ بازرسی از تأسیسات ایران انجام داده است.
در نشست با کنفرانس پوگواش، عراقچی بر حق قانونی ایران در زمینه انرژی هسته‌ای صلح‌آمیز تأکید کرد. وی ضمن اشاره به آمادگی ایران برای اعتمادسازی، عدم مصالحه در مورد حق غنی‌سازی را خاطرنشان کرد. عراقچی موضع‌گیری‌های متناقض آمریکا و تلاش‌های محافل جنگ‌طلب را مانعی در مسیر مذاکرات دانست.
ترامپ اعلام کرده ایران با اکثر شرایط توافق هسته‌ای موافقت کرده است. پیشنهاد شامل توقف غنی‌سازی اورانیوم به مدت سه سال و سپس ادامه آن تا سقف ۳.۷۵ درصد در ازای لغو تحریم‌هاست. ایران آمادگی خود را برای توافق اعلام کرده، اما شرط گذاشته که اسرائیل در روند دخالت نکند. مذاکرات با میانجی‌گری قطر و عمان ادامه دارد.
عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در پیامی اعلام کرد که ایران هیچ پیشنهاد مکتوبی از آمریکا دریافت نکرده و پیام‌های واشنگتن مبهم و متناقض است. وی تأکید کرد به رسمیت شناختن حقوق ایران و لغو تحریم‌ها پیش‌شرط توافق است و ایران هرگز از حق غنی‌سازی صرف‌نظر نخواهد کرد.
ترامپ تأیید کرد آمریکا پیشنهاد رسمی توافق هسته‌ای به ایران ارائه داده است. این نخستین طرح مکتوب از زمان آغاز مذاکرات در آوریل است. عراقچی این پیشنهاد را برای مشورت با خامنه‌ای و پزشکیان به تهران برده است. ترامپ هشدار داد ایران باید سریعاً تصمیم بگیرد وگرنه با پیامدهای ناخوشایندی روبه‌رو خواهد شد.
معاونین سیاسی و حقوقی وزارت امور خارجه ایران با مدیران سیاسی انگلیس، فرانسه و آلمان در استانبول دیدار کردند. در این نشست، طرفین درباره آخرین وضعیت مذاکرات هسته‌ای و لغو تحریم‌ها گفتگو کردند. کاظم غریب‌آبادی تأکید کرد ایران و کشورهای اروپایی مصمم به استفاده بهینه از دیپلماسی هستند و در صورت لزوم، مجدداً دیدار خواهند کرد.
دونالد ترامپ در سفر به قطر با تکرار ادعاهای خود درباره ایران، خواستار سرعت بخشیدن به مذاکرات شد و گفت: "ایران باید حرکت کند." تاکنون چهار دور مذاکرات غیرمستقیم میان تهران و واشنگتن برگزار شده است. مطالبه اصلی ایران رفع موثر تحریم‌ها و حفظ توانمندی‌های هسته‌ای است.
دولت ترامپ در چهارمین دور مذاکرات، پیشنهاد رسمی خود برای توافق هسته‌ای را به ایران ارائه کرده است. عراقچی این پیشنهاد را به تهران برده و ایران آمادگی خود را برای پذیرش توافقی با غنی‌سازی محدود اعلام کرده است. اروپایی‌ها تا ماه اوت برای حصول توافق ضرب‌الاجل تعیین کرده‌اند.
علی شمخانی، مشاور عالی رهبر ایران، اعلام کرد تهران آماده است با شروطی مشخص توافق هسته‌ای با ترامپ امضا کند. ایران متعهد می‌شود از ساخت سلاح هسته‌ای صرف‌نظر و ذخایر اورانیوم با غنای بالا را نابود کند، به شرط لغو فوری تحریم‌ها. همزمان، پزشکیان واکنش تندی به لحن تهدیدآمیز ترامپ نشان داد.
ایران پیشنهاد شراکت مشترک هسته‌ای با کشورهای عربی و سرمایه‌گذاری آمریکا را مطرح کرده است. این طرح شامل غنی‌سازی اورانیوم در سطوح پایین و ارسال آن به کشورهای عربی برای مصارف غیرنظامی است. برخلاف برجام، این شراکت دائمی خواهد بود. مقامات ایرانی غنی‌سازی را حق مسلم و بخشی از غرور ملی می‌دانند.
ایران طرح تشکیل کنسرسیوم سه‌جانبه هسته‌ای با مشارکت کشورهای عربی و سرمایه‌گذاری شرکت‌های آمریکایی را پیشنهاد کرده است. این طرح که توسط عراقچی در عمان مطرح شده، با تکذیب آمریکا روبرو شده است.
اسماعیل بقائی تأیید کرد که مذاکرات ایران و آمریکا ادامه خواهد یافت و وزارت خارجه عمان زمان و مکان دور پنجم را اعلام می‌کند. او فراز و فرودها را طبیعی دانست و گفت ایران با توجه به سابقه بدعهدی آمریکا با احتیاط گام برمی‌دارد اما بر مبنای حقوق بین‌الملل و خواسته ملت، این مسیر را با قوت ادامه می‌دهد.
عراقچی، وزیر خارجه ایران، سیاست‌های آمریکا را عامل مشکلات اقتصادی ایران دانست و به جنایات رژیم صهیونیستی در غزه اشاره کرد. او درباره سفر به عربستان و قطر، روند مذاکرات با آمریکا و اروپا، و برنامه‌های سفر پوتین به ایران سخن گفت و بر تفاهم منطقه‌ای بدون دخالت خارجی تأکید کرد.
گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، نقش خود را فراتر از یک ناظر، به‌عنوان میانجی فعال در بحران‌ها تعریف می‌کند. او با حضور در نیروگاه زاپوریژیا علیرغم خطرات، گفت‌وگوهای مستقیم با پوتین و زلنسکی، و تلاش‌های مستمر در ایران، به دیپلماسی به‌عنوان راه‌حل اصلی برای امنیت هسته‌ای جهانی باور دارد.
فارن افرز در تحلیلی به تغییر نگرش کشورهای عربی خلیج فارس نسبت به ایران اشاره کرده است. برخلاف گذشته، این کشورها دیگر خواستار رویکرد تهاجمی آمریکا علیه ایران نیستند. همچنین، جنگ غزه چشم‌انداز عادی‌سازی روابط عربستان با اسرائیل را پیچیده‌تر کرده است. ترامپ باید برای شکستن چرخه شکست سیاست‌های آمریکا در منطقه اقدام کند.
سخنگوی دولت ایران سفر قریب‌الوقوع پوتین به تهران را تأیید کرده است. آخرین سفر رئیس‌جمهور روسیه به ایران در سال ۲۰۲۲ انجام شد. روابط دو کشور با امضای قرارداد راهبردی ۲۰ ساله تقویت شده، اما فاقد بند دفاع متقابل است. این روابط علیرغم قدمت تاریخی از قرن شانزدهم، همواره با فراز و نشیب همراه بوده است.